• Alles heeft een functie, ook het mos op een 'oude' boom.

    Ingeborg Baumann

Lesje duurzaam natuurbeheer in Spaarnwoude door Boswachter Theo

VELSEN-ZUID 'Spaarnwoude geeft energie' is de slogan van de ondernemers in Spaarnwoude. En inderdaad is deze groenstrook in onze achtertuin niet alleen een prachtig natuurgebied maar er gebeurt ook van alles. Men beseft het niet maar een bos ontstaat niet zo maar. Spaarnwoude is pas in 1970 door het recreatieschap aangelegd en daarvoor was het een polderlandschap. Nu heeft elk deelgebied haar eigen landschapskenmerken. Daar is over nagedacht en het beheer is met een duidelijke visie. Dit alles om de duurzaamheid te waarborgen. Boswachter Theo legt tijdens een mooie tocht langs de diverse landschappen uit hoe duurzaam natuurbeheer werkt.

WIJKERS Het zonnetje vandaag maakt goed dat de grond drassig is en ook al weet je niets van natuur of bosbeheer is Spaarnwoude een heerlijk oord om te vertoeven. Zéker met Boswachter Theo Brouwer aan je zijde want deze boomlange enthousiaste natuurliefhebber weet over elk stukje schors, gesnoeide boom, vogel of klein torretje wel wat te vertellen. En dat op een manier dat alles wat leeft en groeit in Spaarnwoude nóg meer gaan leven. ''In de eerste aanleg van het natuurgebied hebben we veel 'wijkers' geplant. Dat zijn abelen, wilgen, populieren en berken. Die groeien hard, dan heb je snel een hoog bos.''

LANGE TERMIJN ''Maar je moet wel zorgen dat er onder die bomen ook weer wat groeit. Je moet denken op de lange termijn. Er zitten verschillende lagen in elk bosvak, de hoge laag, de tussenlaag, een kruidenlaag en de bodemlaag. Haal je alles weg dan gaat het mis. Snoeien en rooien is als het ware het resetten van de natuur en zo'n bosvak heeft tijd nodig om te herstellen.'' Theo knielt neer bij een dode boom die staat tussen de snoeiresten. ''Deze boom laten we dus staan, daar maken de diertjes gebruik van.'' Hij wijst op de stam van de boom waar mos op zit en die inderdaad behuizing biedt aan allerlei beestjes. ''En spechten hebben zacht hout nodig om hun voedsel te vinden.''

ROOFVOGELS We komen aan bij een open veld met langs de kant hoge bomen. ''Kijk, het begint er al goed uit te zien'', roept Theo blij. ''Veel van de hoge bomen, dat waren de wijkers, hebben we al weggehaald en wat er onder is geplant begint goed te groeien. Hoge bomen rond zo'n veld trekken roofvogels als bijvoorbeeld de buizerd aan. Die zien hun prooi, een muis of een molletje, op het veld vanaf 100 meter afstand, dus zeker vanuit een hoge boom. Gaaf hé? ''

BLIJVERS ''Wat we nu aan het doen zijn is het planten van blijvers in plaats van wijkers. Bijvoorbeeld de beuk. Die kan goed tegen schaduw. En kijk daar eens naar die kruidenlaag er onder. Daar hebben we een kruidenmengsel met onder andere leverkruid geplant als proef hoe het zich ontwikkelt.'' Vanaf de snelweg zie je vaak de resten van werkzaamheden als stapels takken en stammen. Dan zou je kunnen denken: 'Wat gebeurt daar toch? Is het niet de bedoeling dat die bomen blijven staan?

SNOEIEN EN ROOIEN Daar heeft Theo een antwoord op natuurlijk: ''Nee, er moet echt gesnoeid en gerooid worden. We gaan struweel aanplanten, vruchtdragende struiken. Daardoor herstelt het bos zich op natuurlijke wijze want de bessen worden gegeten door vogels. En die poepen de zaadjes weer overal uit, snap je? Er wordt gevarieerd gerooid en alles wordt goed gemonitord. Zodat zowel het beeld mooi is maar ook dat de natuur duurzaam is. Het is nooit af en dat maakt het zo geweldig!''

RIETVELDEN Vervolgens komen we bij rietvelden op een brak stuk land. Het ziet er eigenlijk een beetje slordig uit máár ook daar is over nagedacht: ''Dit is een zoutig stuk land en dat is op zich al uniek. Er wordt in drie etappes gemaaid anders krijg je verruiging en groeit er straks een bos met riet. Maar je wil het wel in stand houden voor de dieren en planten die van brak water houden, dus we laten de bodem hier expres verschralen. En kijk daar verderop eens naar die eilandjes in het water. Je ziet er eentje mét en een zonder riet. Dat is precies de bedoeling, kluten houden van overzicht en willen geen riet en roerdompen verschuilen zich juist graag.''

DUURZAAM Theo kan zo nog uren doorgaan. Elk stukje Spaarnwoude heeft een verhaal. De bedoeling van dat verhaal is dat het de volgende generaties nog bestaat op een verantwoorde en duurzame manier. Want Spaarnwoude is belangrijk voor onze regio en er wordt ook van alles georganiseerd. Kijk eens met andere ogen naar dit prachtige en gevarieerde stuk natuur vol wandel- en fietspaden. Kniel ook een om een torretje te zien scharrelen en kijk omhoog om de roofvogels te spotten. Besef dat alles een reden heeft in de natuur. Neem je tijd, dat geeft energie!

i Boswachter Theo kun je volgen op Twitter @theo_atwork en Instagram. Kijk ook eens op https://www.spaarnwoude.nl.

Ingeborg Baumann