• Een overzicht van 30 november 2018 van de bouwplaats met materialen die nodig zijn voor de bouw van de sluis.

    OpenIJ Gerrit Serne
  • Volop werk aan de deurkas zeezijde op 30 november 2018.

    Gerrit Serne / OpenIJ
  • Zicht op de deurkas en reservedeur van het binnenhoofd op 14 juli 2018.

    Willem Moojen

Nieuwe zeesluis IJmuiden (3)

IJMUIDEN Al decennia lang staat Nederland bekend om zijn waterbouwkundige projecten. In 2022 kan de nieuwe zeesluis in IJmuiden toegevoegd worden aan het rijtje van waterbouwkundige kunstwerken. Een zesluik toont de bouw van de sluis in verschillende fases. Deze week deel 3.

Willem Moojen

ONTWERPFOUTEN Niet alleen het verwijderen van de damwand, bunkers, leidingen en kabels leidden tot extra, niet voorziene werkzaamheden, maar vooral door de tegenslag die het aannemersconsortium OpenIJ in december 2017 bekend maakte, namelijk het maken van ontwerpfouten van de betonnen constructie van de caissons waarin de sluisdeuren komen te zitten. De constructie die wordt afgezonken bleek niet bestand tegen de krachten die het water uitoefent op de deurkassen. Bestuursvoorzitter Rob van Wingerden van Bam liet weten dat uit berekeningen bleek dat de caissons tijdens het afzinken zouden kunnen vervormen of scheuren konden oplopen.

''Niemand die eraan dacht dat de enorme betonnen bak, het caisson, waarin de sluisdeur wordt geplaatst, bij het afzinken kwetsbaar kon zijn. Toch was ook dat iets nieuws. Betonnen bakken worden vaker afgezonken, voor tunnels bijvoorbeeld. Maar die 'bakken' hebben een toplaag, een 'dak'. Dat biedt stabiliteit bij het afzinken. Die had het caisson niet genoeg, bleek bij het doorrekenen. Bij de bouw van de zeesluis gaat het overigens om caissons die aan de bovenkant en de voorkant open zijn. Dat is ongebruikelijk, zoals de bouw van caissons bij sluizen überhaupt niet vaak voorkomt. Bij die 'open' caissons is de kans op vervorming en scheuren bij het afzinken groter dan bij 'dichte' caissons, zo bleek ''.

Er moest een nieuw ontwerp worden gemaakt, waarin de zeven meter dikke wanden moesten worden verzwaard, wat met de nodige manuren € 14 miljoen kostte. Daarvoor moesten tijdelijke constructies worden gebouwd om de zwaardere caissons te laten afzinken, extra kranen, speciale materialen en extra gespecialiseerd personeel ingezet. Totaal hing er een kostenplaatje aan van € 138 miljoen. Een extra kostenpost voornamelijk door aangepaste planning kost ook nog eens 60 miljoen extra. Die 200 miljoen komen voor rekening van BAM en VolkerWessels.

VERTRAGING Enige punten uit een brief aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal van 3 juli 2018, waarin Minister van Infrastructuur en Waterstaat, C. van Nieuwenhuizen Wijbenga de Kamer informeert over de resultaten van de externe toetsing die Rijkswaterstaat heeft laten uitvoeren op zowel het aangepaste ontwerp als de bijbehorende planning van het project Zeetoegang IJmond.

"De vertraging bij de bouw van de nieuwe zeesluis heeft geen gevolgen voor de scheepvaart", zo schrijft Van Nieuwenhuizen. ''De bestaande Noordersluis blijft langer in bedrijf. Wel zorgt het langer openblijven van de toch al storinggevoelige Noordersluis voor extra kosten. Ook is Rijkswaterstaat duurder uit omdat de hoogwaterkering bij het werkterrein nu langer moet blijven staan. Naast de verliezen voor de aannemers zie ik mij ook geconfronteerd met forse kostenstijgingen aan Rijkszijde die samenhangen met het project, o.a. door vertragingen. Voor een ander deel houden de kostenstijgingen verband met eerder opgetreden risico's en onvoorziene zaken in de uitvoering van het project. Zo zijn er veel meer kabels en leidingen aangetroffen dan verwacht mocht worden en stuitte men op oude bunkers in het historische sluizencomplex.''

Daarnaast schrijft de minister, bleken sommige voorziene sluisonderdelen niet solide genoeg, moest de bediening en besturing beter en moest de sluis roestbestendiger worden. Ook bleken er extra maatregelen nodig te zijn om het scheepvaartverkeer in goede banen te leiden en de nautische veiligheid voldoende te kunnen borgen. Hiervoor is inmiddels 27.5 miljoen gereserveerd. Van Nieuwenhuizen legt daarnaast nog eens 17,5 miljoen bij als reserve voor nieuwe tegenvallers en 19 miljoen voor de kosten van de vertraging, waarmee de ophoging van het projectbudget uitkomt op € 64 miljoen.