• Passen en meten op 21 juli 2011 met de 234 meter lange en 44 meter brede Zhen Hua 26.

    Willem Moojen
  • Het nog prille begin van de bouw op 9 oktober 2016. Rechts de Noordersluis met de Stav Viking.

    Willem Moojen
  • Eenoverzichtsfoto van 18 november 2018 met de nieuwe sluis, Noordersluis en Buitenhaven en fabrieksterrein van Tata Steel. Rechtsboven een glimp van Wijk aan Zee.

    Topview Luchtfotografie

Nieuwe zeesluis IJmuiden

IJMUIDEN Decennia lang staat Nederland bekend om zijn waterbouwkundige projecten. In 2022 kan de nieuwe zeesluis in IJmuiden toegevoegd worden aan het rijtje van waterbouwkundige kunstwerken. Een zesluik toont de bouw van de sluis in verschillende fases. Deze week deel 1.

Willem Moojen

De bouw in verschillende fases

Jarenlang werd er gesteggeld over de komst van een nieuwe grotere zeesluis in IJmuiden met veel voor- en tegenstanders. Men ging er van uit dat de Noordersluis, die jarenlang gold als de grootste zeesluis ter wereld, tot in de lengte van dagen de grootste zeeschepen zou kunnen schutten.

SCHAALVERGROTING Maar mede door de enorme schaalvergroting in de scheepvaart, vooral de laatste 25 jaar, was de overtuiging dat de komst van een grotere zeesluis niet meer tegen te houden was. De nieuwe zeesluis moet ertoe bijdragen dat de havens aan het Noordzeekanaal vanaf 2022 meer vracht kunnen overslaan. Nu ligt dat rond de 100 miljoen ton per jaar, de capaciteit moet naar ten minste 125 miljoen ton. De huidige 400 meter lange en 50 meter brede Noordersluis, die stamt uit 1929 is eigenlijk te klein voor de steeds grotere zeeschepen. De sluis bereikt in 2029 het einde van haar technische levensduur. Vooral het schutten van grote bulkcarriers en tankers kost veel tijd omdat deze schepen zo breed zijn, dat ze maar net in de sluis passen. Amsterdam en omliggende havens zijn voor groot gedeelte afhankelijk van vooral de huidige Noordersluis, voor af- en aanvervoer van goederen over zee. Ongeveer 95 procent van de scheepvaart maakt gebruik van deze sluis. Een belangrijk aspect daarbij is doorvoer naar het achterland. Reders deinzen er niet voor terug om voor andere havens in de buurt, zoals Rotterdam en Antwerpen of andere West-Europese havens te kiezen als hun schepen langdurige congestie oplopen.

GROEN LICHT In 2009 heeft de toenmalig minister van Verkeer en Waterstaat Camiel Eurlings met de provincie Noord-Holland en de gemeente Amsterdam een convenant getekend met de intentie de toegankelijkheid van het Noordzeekanaal te optimaliseren. Er werd afgesproken dat de gemeente Velsen en de provincie Noord-Holland hun medewerking zouden verlenen bij het doorlopen van de benodigde ruimtelijke procedures en milieuvergunningen. Op basis van dit convenant werd besloten tot de start van een planuitwerking naar de bouw van een nieuwe, grotere sluis, die versneld moest worden aangelegd. Volgens de bestuurlijke afspraak in het convenant en de voorkeurs­beslissing van minister Melanie Schultz van Haegen van Infrastructuur en Milieu van juni 2012 was het vertrekpunt om een nieuwe sluis de bouwen met een lengte van 500 meter, breed 65 meter en 18 meter diep. De opdracht was om te bezien of 70 meter breedte ook mogelijk was binnen het taakstellend budget. De minister maakte al op 22 juni 2012 bekend dat een 70 meter brede sluis haalbaar was, betaalbaar en inpasbaar. De bouw van een grotere zeesluis zou een samenwerkingsverband worden tussen het ministerie van Infrastructuur en Milieu, gemeente Amsterdam, Havenbedrijf Amsterdam NV, provincie Noord-Holland en gemeente Velsen. De nieuwe zeesluis wordt voor het grootste deel door het Rijk gefinancierd, maar ook de gemeente Amsterdam (€ 46.5 miljoen) en de provincie Noord-Holland maximaal (€ 39 miljoen) dragen bij gezien het belang voor de regionale economie. Het project wordt medegefinancierd vanuit het CEF (voorheen TEN-T) programma van de Europese Unie. De initiatiefnemers hadden gehoopt op een Brusselse bijdrage van € 96 miljoen, maar uit het infrastructuurfonds van de EU vloeit amper een zesde deel daarvan. Er werd vanuit gegaan dat in 2015 naast voorbereidende werkzaamheden gestart kon worden met de bouw, waar een kostenplaatje aanhing van € 848 miljoen, waarna de sluis in 2019 in dienst kon worden gesteld. De Noordersluis, nu nog volop in bedrijf, gaat dan buiten gebruik als schutsluis. Eind 2014 hadden de convenantpartners een go-beslissing genomen en is het Provinciaal Inpassingsplan (PIP), dat de basis biedt voor de projectbeslissing, onherroepelijk geworden. Deze is met het uitvoeringsbesluit in 2015 genomen. Bij wijzigingen in het sluizencomplex moet ook rekening worden gehouden met de aanpassing van de primaire waterkering conform de Waterwet.