• Even met het hele team poseren in de haven van IJmuiden.

    Richard van der Hammen
  • Walter Schol.

    Guus Bauer

Zeehelden gezocht

Bemanning voor Reddingboot IJmuiden

IJMUIDEN Zeker buiten de kustplaatsen worden de Reddingsbrigade en de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM) nog weleens door elkaar gehaald, terwijl het twee verschillende organisaties zijn, die weliswaar vaak samenwerken, maar elk hun eigen werkterrein hebben. De Reddingsbrigade is verantwoordelijk voor de veiligheid in de branding, de 'zwemmer in nood', terwijl de KNRM, opgericht in 1824, een heel breed pakket aan taken heeft op open zee en binnenwateren. Deze laatste organisatie zoekt versterking.

Guus Bauer

Ieder jaar varen de reddingboten meer dan tweeduizend keer uit. De situatie kan levensbedreigend zijn of loos alarm. Gemiddeld worden er ruim vijfendertighonderd mensen weer veilig aan wal gebracht. Daarnaast geeft de Radio Medische Dienst van de KNRM – vijf huisartsen in Nederland die piketdienst draaien – jaarlijks een kleine duizend consulten aan zieke of gewonde vaargasten waar ook ter wereld. En dit alles kosteloos. De KNRM wordt ingezet bij aanvaringen, bij (sport)vissers en pleziervaartuigen met averij – je zult maar stuurloos afstevenen op een windmolenpark – bij brand aan boord, bij afgedreven surfers, bij het vervoer van zieken en gewonden naar wal, speciaal ook vanaf de Waddeneilanden. Maar ook bij strandingen door navigatiefouten, zoekacties naar vermiste duikers. Men assisteert bij de Explosieven Opruimingsdienst, bij brand in moeilijk toegankelijke bos- en duingebieden, bij evacuaties in overstromingsgebieden. Ook voor dieren in nood vaart men uit, bij aangespoelde walvissen en dolfijnen biedt men ook hulp. Aan variatie geen gebrek.

MANNETJESPUTTERS Het hoofdkantoor van de KNRM op de Haringkade in IJmuiden heeft ongeveer vijftig vaste krachten, die letterlijk en figuurlijk het schip draaiende houden, die de reddingsstations voorzien van al het nodige hypermoderne materieel. Daarnaast drijft deze particuliere stichting op de inzet van een hoop vrijwilligers. Er zijn in totaal vijfenveertig hulpstations langs de Nederlandse kust. Het KNRM-reddingstation IJmuiden is nu op zoek naar bemanningsleden voor de reddingboot. Een aantal van hen moet afscheid nemen omdat de leeftijd van vijfenvijftig jaar is bereikt. Het werk op zee kan nu eenmaal fysiek zwaar zijn. Overigens is men wel in gesprek om de leeftijd wat op te rekken. Schippers mogen bij de KNRM werken tot hun tweeënzestigste, en zestigers zijn tegenwoordig vaak de nieuwe veertigers. (Uw verslaggever knikt instemmend.) Vooraleerst zoekt men nu mannetjesputters m/v tussen de achttien en vijfenveertig jaar oud die fit zijn. Het is een hele verantwoordelijkheid, maar hoe mooi moet het zijn wanneer je echt het verschil kan maken in een mensenleven, wanneer je iemand uit zee redt, met een team de nood ledigt.

PIEPER De bemanning is in principe 24/7 'in dienst'. Elk moment kun je door middel van een pieper op worden geroepen. Binnen tien minuten na een melding van de Kustwacht in Den Helder, dient de reddingboot op stoom te zijn. De vrijwilliger moet dus vanaf de werk- of woonplek snel de Haringkade kunnen bereiken. Daarvoor is een speciaal beschikbaarheidssysteem bedacht, waarmee bemanningsleden op elk moment zichzelf kunnen aan- en afmelden. Door training lukt het overigens vaak om al binnen vijf minuten de kabels los te gooien. Lieneke de Kroon, medewerker communicatie op het hoofdkantoor, is zelf ook begonnen als aankomend opstapper, een bemanningslid in opleiding. Gedurende haar werkuren is ze natuurlijk vlakbij de reddingsboot. Anderen wonen pal achter de kade of werken nabij en hebben toestemming van hun werkgever om direct ingezet te kunnen worden. Het is en blijft vrijwilligerswerk, maar het houdt ook een verplichting in. Zo wordt er in IJmuiden vrijwel elke maandag in de praktijk geoefend. Weer of geen weer.

DUIKELAARS De reddingboot moet immers altijd uit kunnen varen. Ook als er een storm staat met windkracht twaalf. Maar geen nood, de vaartuigen van de KNRM zijn allemaal 'duikelaars'. Zodra ze kapseizen, draaien ze automatisch zelf weer recht overeind, met de motor paraat. Een ingenieus systeem met kwikschakelaars, legt een van de drie plaatsvervangende schippers uit. Walter Schol, van oorsprong maritiem officier en IT-er, is in vaste dienst bij het hoofdkantoor als verantwoordelijke voor het verhelpen van storingen, van onderhoud en vervanging van de hele vloot in Nederland. Een intensieve job waarbij hij al vaak overuren maakt. Die overigens gedoneerd worden. Daarnaast is hij nog tientallen uren op de werf te vinden. Een man met een echte passie voor het werk en de organisatie. Zoals er veel bij de KNRM rondlopen. 'Zelfs bij heel slecht weer voel je je in het stuurhuis en het grote vooronder heel erg veilig.' Ruim honderdvijftig opvarenden kan de grote reddingboot tegelijk herbergen. Het schip, helemaal naar de eisen en wensen van de KNRM gebouwd, is zo modern dat vergelijkbare buitenlandse diensten zijn komen kijken. Een varend wonder van techniek met jet-aandrijving.

SCHOLING Je werkt als vrijwilliger met het beste en modernste materieel en je volgt professionele opleidingen. De opleidingskosten – ruim 4.000 euro – worden betaald uit de donaties van Redders aan de wal. De KNRM heeft een grote schare van trouwe donateurs. Alles, van de laarzen van dertig euro, de verrekijker van bijna driehonderd euro, het overlevingspak van dertienhonderd euro tot aan de reddingsboot van drie miljoen, wordt betaald uit giften en legaten van particulieren en bedrijven. Daardoor kan men onafhankelijk opereren.

VOL GAS TERUG Het werkgebied IJmuiden is heel bijzonder. Je hebt hier de veerboten, een groot haven- en ankergebied en de jachthaven met zeewaardige schepen. Daarnaast is Schiphol vlakbij, toch zeker hemelsbreed. Dus bij calamiteiten met sport- of verkeersvliegtuigen kan de KNRM ook worden ingezet. Walter Schol memoreert een reddingsactie die hem altijd zal bijblijven. 'Flying Focus is een bedrijf gespecialiseerd in maritieme luchtfotografie. Op 8 mei 2013, op zich een mooie dag, was een vliegtuig met een fotograaf in extreem dichte mist terechtgekomen, te water geraakt, over de kop geslagen en direct gezonken. Na de noodmelding voeren wij uit. Er was in dat gebied inderdaad minder dan tien meter zicht. We maakten voorzichtig zoekslagen. Ineens dook er een enorm groot schip vlakbij voor ons op. Even schrikken. Op een gegeven moment rook je kerosine en pikten we een noodsignaal van een vest op. De piloot was helaas overleden, de fotograaf sterk onderkoeld. We brachten hem vol gas terug naar IJmuiden. Een week later kwam hij ons op krukken bedanken met een grote afdruk van ons toenmalige schip. Hij had ons een paar weken eerder tijdens een storm gefotografeerd. Op dat moment besef je pas echt waarmee je bezig bent.'

Kortom: avontuurlijk en dankbaar werk. In 2015 werd de honderdduizendste geredde persoon veilig aan land gebracht. Elke dag schrijft de KNRM er een stukje historie bij. Als vrijwilliger kun jij daar een mooie bijdrage aan leveren.